De wet integrale bekostiging wordt per 1 januari 2015 ingevoerd. Momenteel zijn Raden van Bestuur en medisch specialisten bezig om te kijken wat de beste juridische kaders hiervoor zijn, hoe het loondienst verdienmodel eruit zal zien en hoe de compensatie voor de goodwill wordt.

Medisch specialisten die van een vrijgevestigde status naar een loondienst  gaan hebben hier vaak grote moeite mee. Dit omdat het ondernemerschap hen wordt ontnomen.

In hoeverre klopt dit? Zijn de huidige vrijgevestigde specialisten versus een loondienstmodel veel meer ondernemend en dienen ze hierdoor beter de innovatie? Zal dit in de loondienstsituatie niet meer zo zijn?

Het feit is dat in de huidige duale structuur de medisch specialisten vallen binnen de (staf) maatschap(pen) en ze vastgestelde NZA-tarieven krijgen voor hun zorghandelingen. De ziekenhuizen krijgen vastgestelde of maximum prijzen voor de verrichtingen van het ziekenhuis. Denk hierbij aan vergoeding voor MRI-diagnostiek, loonkosten verpleging, laboratoriumkosten, facilitaire diensten, etc.. Dit zijn systeemkosten waarvan de kostprijs kan fluctueren en waarvan de vraagprijs door de zorgverzekeraars verder wordt onderhandeld. In dit stelsel raakt het doelmatig inkopen van zorgverzekeraars alleen het ziekenhuisdeel (Raden van Bestuur) en niet de medisch specialisten.

Op basis van de invoering van de integrale bekostiging in 2015 vervalt deze duale bekostiging en wordt het honorariumdeel van de medisch specialisten uitbetaald via de Wtzi-vergunninghouders die bij de ziekenhuisbestuurders ligt. Tevens worden medisch specialisten als ondernemer fiscaal  tegen het licht gehouden. Het gevolg is dat medisch specialisten min of meer gedwongen worden om naar een loondienst- structuur te gaan.

Medisch specialisten voelen hierdoor minder verantwoordelijkheid wat zal, leiden tot het stoppen van nieuwe initiatieven. Medisch autonomie, behandelprotocollen en vakkennis zijn de primaire drivers voor patiëntenbehandelingen. Specialisten hebben er dan ook belang bij om innovaties door te voeren, zodat dit ten goede komt aan hun behandeling. De kosten en aanschaf van deze innovaties zoals binnen: diagnostiek, behandelmethodieken of medicaties zijn echter voor het ziekenhuis.

Nu die vrijgevestigde status dreigt te verdwijnen en een arbeidsovereenkomst gloort voelen medisch specialisten dit als een beperking. Hoewel nog steeds de medische autonomie de basis is van hun handelen ziet men het ziekenhuisbestuur als verantwoordelijke voor innovaties en de aanschaf hiervan. Innovaties worden in deze context een management KPI en zullen op basis van kostenbeheersing, doelmatigheidsfocus of DBC-kostprijsmodel worden bekeken. De vakkennis van de medisch specialist of het belang van de patiënt wordt hierdoor een economisch principe.

In hoeverre zal dit leiden tot afname van innovatie of ondernemende ideeën in ziekenhuizen? Een goede vraag die moeilijk te beantwoorden is. Het vraagt echter wel aandacht en leiderschapsvisie voor dit potentiële gevaar. Het is dan ook goed als medisch specialisten de verantwoordelijkheid en zeggenschap (in een loondienst status) zelf oppakken en op basis van integrale belangen de regie blijven voeren om de beste zorg voor patiënten te realiseren. Dit vraagt echter wel dat men met een andere bril zaken bekijkt!

Bas van der Mierden is auteur van het boek ‘Ziekenhuisondernemen een illusie’. Meer informatie hierover vindt u op www.ziekenhuisondernemen.nl

(Zorgvisie – Eric Bassant)