Kwaliteit

De Britse econoom E.F. Schumacher publiceerde in 1973 het boek ‘Small is Beautiful’ of de schoonheid van het kleine. Hierin pleit Schumacher voor kleinschalige productie waarin de mensen weer zichtbaar worden in plaats van een positie te hebben in een systeem waarin zij slechts een onderdeel zijn. De analogie met het huidige zorglandschap is fenomenaal.
IMG_3315

Gereguleerde marktwerking leidt tot verandering in vraag en aanbod: tussen aanbieders, zorgverzekeraars en patiënten. De overtuiging om de aanbodgereguleerde markt te kunnen veranderen naar een vraaggereguleerde markt leidt tot reacties bij zorgverzekeraars en zorgaanbieders. Zij fuseren tot grote conglomeraties van schadelastverzekeraars, ziekenhuizen en/of AWBZ-instellingen. Sinds 2015 doen ook de medisch specialisten mee met hun medisch specialistische bedrijven (MSB) en supermaatschappen. Schaalvergroting is het adagium. Maar tot hoe ver moeten we gaan en voor wie? De patiënten en de medewerkers snappen het allang niet meer en je moet al aardig ingevoerd zijn om het überhaupt te kunnen doorgronden. De kwaliteit verbetert er waarschijnlijk niet door, de afstemming wordt moeilijker en de kosten zullen waarschijnlijk stijgen om de megalomane bureaucratie te kunnen betalen.

Sturing

Zorgverzekeraars zijn private partijen met een publiek karakter die zorg inkopen voor hun verzekerden. In feite mandateren de patiënten zorgverzekeraars om voor hen goede zorg in te kopen. Voor de patiënt spelen de kosten voor de zorg hierin geen rol. Op basis van het soort polis (natura of restitutie) en de polisvoorwaarden stuurt de zorgverzekeraar steeds meer op het verkrijgen van onder andere generieke medicatie, de keuze voor een ziekenhuis of specialist en scherpe zorginkoop. Doelmatigheid, standaardisatie en interne processturing staan hierbij voorop.

De patiënt met zijn individuele ziektebeeld en persoonlijke wensen zijn een onderdeel geworden van de inkoopsystematiek van vier grote schadelastverzekeraars, die moeten sturen op de zorguitgaven van BV Nederland.

Inkoop op kwaliteit

Langzaam begint in het systeem inkoop op kwaliteit door te dringen. Het komt echter nauwelijks op gang vanwege de intransparantie van het systeem en de beperkte prikkels voor zorgverzekeraars om op kwaliteit in te kopen. Het is een complex en moeilijk systeem dat investeren op kwalitatieve inkoop bij ziekenhuizen en overige zorgaanbieders ontkracht door het risicovereveningssysteem en de korte polisduur van één jaar. Investeert een zorgverzekeraar in kwaliteit of innovatie dan heeft dit inkoopbeleid een publiek karakter. Dat wil zeggen dat artsen en ziekenhuizen de vernieuwingen of kwaliteitsverbeteringen ook zullen toepassen voor polishouders van andere zorgverzekeraars. Het beoogde voordeel voor zijn polishouders wordt een concurrentieel nadeel ten opzichte van de overige zorgverzekeraars.

Wensen van patiënten

De megalomane grootte van de zorgverzekeraar vertaalt zich naar de systeemfunctie waarbij polissen en voorwaarden de inkoopstructuren domineren en waarbij procesmatige afhandeling van schadelast staat tegenover de individuele wensen van patiënten. Die zijn bij het afsluiten van hun polis ervan uitgegaan een verzekering te hebben voor optimaal verkrijgbare zorg, op maat. Nu blijkt deze zorg niet meer standaard verkrijgbaar te zijn, krijgen zij op basis van de polisvoorwaarden als eerste generieke behandelstrategieën aangeboden en is kwaliteit een kleine individuele wens wat het aflegt tegen het grote afhandelen.

Bas van der Mierden,

directeur van Prometheus Healthcare BV en verbonden aan Nyenrode Business Universiteit.

Zorgvisie, februari 2015